Là một trong những tham số quan trọng nhất cần hiểu trong nhiếp ảnh, tốc độ màn trập nên được xem xét đầu tiên khi bạn chụp ảnh.
Tốc độ màn trập là gì?
Tốc độ màn trập cũng được gọi là thời gian phơi sáng và ý nghĩa của thuật ngữ này khá rõ ràng. Đơn giản là thời gian, tính bằng giây, mà bộ cảm biến hoặc cuộn phim trong máy ảnh được phơi sáng để ghi lại bức ảnh.
Trên một số loại máy ảnh hiện đại, nó là thời gian mà cảm biến được kích hoạt để thu nhận thông tin về ánh sáng. Mỗi khi bạn nhấn nút chụp, bạn sẽ nghe thấy âm thanh của cửa màn trập mở và đóng.
Các tốc độ màn trập tiêu chuẩn có sẵn trên hầu hết các máy ảnh là 1/1000s, 1/500s, 1/250s, 1/125s, 1/60s, 1/30s, 1/15s, 1/8s, 1/4s, 1/2s, 1s và lâu nhất là 30s.
Cần hiểu rằng lượng ánh sáng chiếu vào cảm biến máy ảnh hoặc cuộn phim tỉ lệ thuận với thời gian phơi sáng – giảm một nửa tốc độ màn trập (ví dụ, từ 1/30s xuống 1/60s) sẽ giảm một nửa lượng ánh sáng chiếu vào. Khoảng cách giữa hai nấc tốc độ màn trập được gọi là 1 stop, chúng ta quy về “stop” để cân đối với khẩu độ (aperture) và ISO trong tam giác phơi sáng.
Màn trập là gì?
Màn trập đơn giản là hai bộ phận cơ khí, đóng vai trò như hai cánh cửa, đóng và mở tùy theo thời gian để cảm biến nhận ánh sáng. Màn trập máy ảnh hoạt động khi nút chụp được nhấn để tiết lộ cảm biến hoặc phim, nhận thông tin ánh sáng.
Tốc độ màn trập ảnh hưởng đến phơi sáng thế nào?
Tốc độ màn trập, cùng với khẩu độ và ISO, là một trong ba thành phần của tam giác phơi sáng, thường được sử dụng để học cơ bản về phơi sáng trong nhiếp ảnh.
Đọc thêm bài viết về tam giác phơi sáng.
Tốc độ màn trập ảnh hưởng đến độ nhòe chuyển động thế nào?
Tác động thứ hai và quan trọng nhất của tốc độ màn trập đối với nhiếp ảnh là chuyển động.
Bằng cách sử dụng tốc độ màn trập chậm hoặc nhanh, bạn sẽ có thể ghi lại một hình ảnh tĩnh hoặc động, điều này cũng được biết đến như chuyển động trong nhiếp ảnh.
Ví dụ: nếu bạn chụp một con vật đang chạy và thời gian phơi sáng của bạn là 1 giây, thì bức ảnh con vật sẽ mờ trong hình ảnh của bạn vì 1giây đủ lâu để nó di chuyển một cách đáng kể. Ngược lại, nếu tốc độ màn trập của bạn được đặt là 1/500 của một giây, bức ảnh con vật sẽ được đóng băng/đứng yên vì nó không di chuyển nhiều trong một khoảng thời gian ngắn như vậy.
Vì thế, nếu bạn giữ máy ảnh bằng tay, tay bạn có thể rung khi bấm nút chụp, với tốc độ màn trập lâu, hình ảnh của bạn có thể bị mờ, không rõ nét rất khó hậu kỳ vì máy ảnh chuyển động trong lúc chụp. Khi chụp máy ảnh giữ bằng tay, bạn nên chọn tốc độ màn trập nhanh, khoảng 1/100 giây hoặc nhanh hơn.
Cách chọn tốc độ màn trập theo chủ đề nhiếp ảnh.
Tùy theo đối tượng, chủ đề mà bạn muốn ghi lại mà có cách chọn tốc độ màn trập khác nhau.
Ví dụ: 1/100 giây sẽ phù hợp khi bạn chụp ảnh đường phố, hoạt động thường ngày. Nhưng 1/100 giây sẽ quá nhanh khi bạn muốn phơi sáng, chụp ảnh thiên hà….
Vậy nên, trước khi chọn tốc độ màn trập phù hợp, bạn nên tự đặt ra các câu hỏi.
Bạn có muốn ghi lại chuyển động một cách rõ nét không?
Nếu chủ thể chuyển động liên tục nhưng bạn muống đóng băng chuyển động của, bạn sẽ cần tốc độ màn trập nhanh. Đối với các chủ đề thực sự nhanh (như nhiếp ảnh thể thao, động vật), tốc độ màn trập như 1/250, 1/500, 1/1000, 1/4000 hoặc 1/8000 có thể đủ. Nhưng nhớ rằng tốc độ màn trập nhanh sẽ cho phép ít ánh sáng vào cảm biến của bạn, vì vậy bạn sẽ cần bù đắp bằng cách chỉnh ISO cao hơn hoặc khẩu độ rộng hơn.
Bạn có muốn làm nhòe chuyển động không?
Đây là một kỹ thuật mà bạn cần có sự hỗ trợ của chân máy (tripod).
Một ví dụ rất hay gặp là các bức ảnh về thác nước, hay xe cộ chuyển động trong phố. Bạn chỉ muốn làm nhòe chuyển động, còn bối cảnh xung quanh thì ghi lại một cách chi tiết. Vì vậy, chân máy được dùng để giữ máy ảnh đứng yên để cảnh vật xung quanh không bị nhòe, còn xe cộ, thác nước chuyển động trong thời gian phơi sáng tạo ra hiệu ứng nhòe (motion blur).
Bối cảnh bạn chụp có đủ ánh sáng không?
Nếu chụp vào buổi chiều tối, bạn sẽ cần một tốc độ màn trập lâu hơn để thu thập đủ dữ liệu ánh sáng. Hãy nhớ rằng tốc độ màn trập lâu hơn sẽ làm mờ bất kỳ chuyển động nào đang diễn ra, vì vậy chủ đề/đối tượng của bạn sẽ phải đứng yên khi bạn đang ghi lại chi tiết trong điều kiện thiếu sáng, ví dụ như chụp khung cảnh hoàng hôn, chụp tòa nhà ban đêm. Vì vậy, khi sử dụng tốc độ màn trập lâu để phơi sáng, bạn luôn cần chân máy để giữ máy ảnh đứng yên khi ghi lại mọi chi tiết.
Tổng kết.
Tốc độ màn trập có thể là một trong những ảnh hưởng lớn nhất đối với chất lượng của bức ảnh của bạn, vì vậy quan trọng là hiểu cách nó ảnh hưởng đến chuyển động, ảnh hưởng đến độ sáng bức ảnh.
Không có cách áp dụng cố định về tốc độ màn trập sử dụng trong mọi tình huống, vì vậy bạn cần biết càng nhiều càng tốt về nó và quyết định phù hợp nhất với chủ đề. Cuối cùng, tốc độ màn trập có thể là một công cụ để sáng tạo cho những bức ảnh của bạn, và việc thử nghiệm có thể mang lại niềm vui trong nhiếp ảnh.
