Bố cục trái sáng phải (left to right rule)
Có một giả thuyết cho rằng chúng ta “đọc” một hình ảnh từ trái sang phải theo cùng cách chúng ta đọc văn bản. Vì lý do này, nên chuyển động được thể hiện trong một bức ảnh đi từ trái sang phải sẽ tạo ra cảm giác thuận mắt cho người xem. Nhớ rằng, quy luật này không phải luôn luôn đúng. Đôi khi, bạn cũng nên thử nhiệm với chiều từ phải sang trái.
Bức ảnh trên tuân theo bố cục ‘từ trái sang phải’. Người phụ nữ dắt chó đi dạo trong vườn đang đi từ trái sang phải của khung hình. Bức ảnh này cũng tuân thủ bố cục ‘không gian’ (phần hai). Bạn sẽ nhận thấy rằng có nhiều không gian hơn ở phía trước người phụ nữ so với phía sau cô ấy. Người phụ nữ có rất nhiều ‘không gian’ để đi vào trong khung hình. Tác giả cũng đã sử dụng bố cục một phần ba và ‘khung trong khung’ để tạo nên bức ảnh này.
Trong bức ảnh này, tác giả hoàn toàn bỏ qua quy tắc từ trái sang phải. Điều thu hút, là hình ảnh người phụ nữ đi bộ qua khu vực đẹp đẽ trong khi nhìn chăm chú vào điện thoại của mình, cũng như những tòa nhà đầy màu sắc được ánh sáng buổi tối chiếu rọi.
Cân bằng các thành phần trong hình (balance elements in the scene)
Nguyên tắc bố cục đầu tiên mà chúng ta đã biết là Quy tắc một phần ba (phần một). Điều này có nghĩa là chúng ta thường đặt chủ thể chính của bức ảnh sang một bên của khung hình dọc theo một trong các đường lưới dọc. Đôi khi điều này có thể dẫn đến sự thiếu cân bằng trong cảnh. Nó có thể để lại một kiểu ‘khoảng trống’ trong phần còn lại của khung hình.
Để khắc phục điều này, bạn có thể bố trí khung hình của mình bao gồm thêm một chủ thể phụ ít quan trọng hơn hoặc kích thước nhỏ hơn ở phía bên kia của khung hình. Điều này cân bằng bố cục mà không làm mất quá nhiều sự tập trung khỏi chủ thể chính của bức ảnh.
Hãy nhìn vào bức ảnh cột đèn có nhiều hoa tiết ở Pháp.
Cột đèn chiếm phần bên trái của khung hình. Tháp Eiffel ở xa can bặng lại bên kia khung hình.
Bạn có thể nhận thấy rằng điều này dường như đi ngược lại với ý tưởng về không gian âm và quy tắc số lẻ (phần hai). Nhưng, không có quy tắc nào không thể phá vỡ trong bố cục nhiếp ảnh.
Bức ảnh ở trên một lần nữa, cột đèn trang trí chiếm ưu thế ở một bên của khung hình. Tháp nhà thờ ở xa tạo sự cân bằng ở phía bên kia của khung hình.
Tháp nhà thờ ở xa rõ ràng lớn hơn nhiều so với cột đèn trong thực tế. Nhưng nó xuất hiện nhỏ hơn trong bức ảnh vì ở xa. Điều này giúp thêm cảm giác chiều sâu và tỉ lệ cho cảnh.
Bố cục đặt cạnh nhau (juxtaposition)
Đặt cạnh nhau là một bố cục rất mạnh trong nhiếp ảnh. Đặt cạnh nhau đề cập đến việc bao gồm hai hoặc nhiều yếu tố trong một cảnh mà có thể tương phản hoặc bổ sung cho nhau. Cả hai cách tiếp cận này đều có thể hoạt động rất tốt và đóng vai trò quan trọng trong việc giúp bức ảnh kể một câu chuyện.
Tương phản giữa môi trường tự nhiên và môi trường xây dựng là một cách khác để sử dụng kỹ thuật đối lập. Trong trường hợp này, những bông hồng tinh tế tương phản với tòa nhà nhân tạo vững chắc ở phía sau. Trong bức ảnh này, đã làm mờ phần nền nhưng không quá nhiều để chúng ta vẫn có thể nhận ra những gì ở đó.
Trong bức ảnh này, chiếc xe cổ trông hoàn toàn phù hợp khi đứng trước quán cà phê kiểu Pháp điển hình ở phía sau. Hai yếu tố này bổ sung cho nhau một cách hoàn hảo.
Bố cục tam giác vàng (golden triangles)
Bố cục tam giác vàng hoạt động theo cách rất giống với quy tắc một phần ba. Tuy nhiên, thay vì một lưới hình chữ nhật, chúng ta chia khung hình bằng một đường chéo đi từ một góc này sang góc kia. Sau đó, chúng ta thêm hai đường nữa từ các góc còn lại đến đường chéo. Hai đường ngắn hơn gặp đường dài tại một góc vuông như được minh họa dưới đây. Điều này chia khung hình thành một loạt các hình tam giác. Như bạn thấy, bố cục này cũng tạp ra yếu tố của ‘căng thẳng động’ mà chúng ta đã đọc trong phần một. Cũng như quy tắc một phần ba, chúng ta sử dụng các đường (của các hình tam giác) để giúp định vị các yếu tố khác nhau trong cảnh.
Bức ảnh trên chứa các đường chéo theo các đường của ‘tam giác vàng’. Những vệt sáng từ giao thông hoàn toàn theo đường chéo dài chạy từ góc trên bên phải đến góc dưới bên trái. Đỉnh của các tòa nhà ở bên trái và bên phải cũng gần với các đường chéo.
Bức ảnh trên sử dụng ‘quy tắc tam giác’ theo cách tinh tế hơn. Đầu của các bức tượng tạo ra một ‘tam giác ngầm’. Đường ngầm này dẫn mắt đến Tháp Eiffel ở xa. Chân Tháp Eiffel đặt ngay điểm giao của đường chéo dài và đường ngắn bên trái. Đường ngắn ở bên phải đi ngay giữa hai bức tượng. Quy tắc tam giác có thể trông như một cách sắp xếp phức tạp trong một bức ảnh nhưng nó có thể tạo ra những bố cục thật sự nổi bật.
Bố cục tỷ lệ vàng (golden ratio)
Tỷ lệ vàng như là một phiên bản phức tạp hơn một chút của quy tắc một phần ba, kết hợp với một chút của phương pháp tam giác vàng. Hãy xem hình ảnh dưới đây.
Thay vì chia khung hình thành các hình chữ nhật đều nhau, khung hình được chia thành một loạt các hình vuông như trong ví dụ ở trên. Điều này được gọi là “Lưới Phi” (Phi Grid). Các hình vuông này sau đó được sử dụng như một hướng dẫn để thêm vào một đường xoắn ốc trông giống như vỏ của một con ốc — điều này được gọi là “Đường Xoắn Ốc Fibonacci” (Fibonacci Spiral).
Các hình vuông, đường thẳng, và đường xoắn ốc này sau đó được sử dụng để sắp xếp các yếu tố trong khung hình, tương tự như quy tắc một phần ba và tam giác vàng. Đường xoắn ốc sẽ dẫn mắt quanh khung hình và chỉ cho chúng ta thấy dòng chảy của các yếu tố. Nó giống như một đường dẫn vô hình.
Đường xoắn ốc dẫn chúng ta qua cây cầu đến lâu đài ở bờ bên kia.
Trong trường hợp này, đường xoắn ốc bắt đầu từ góc trên bên phải, đi qua dưới cặp đôi đang nhảy và kết thúc trên khuôn mặt của người nhạc công đường phố.
Để hậu cảnh bổ trợ cho chủ thể.
Có những lúc bạn cần sử dụng một hậu cảnh khá rõ ràng, để hậu cảnh bổ trợ yếu tố “câu chuyện” cho chủ thể.
Bức ảnh này không chỉ chụp một con mòng biển. Đây là một con mòng biển được tác giả chụp ở Dublin. Con đường bị mờ ở nền ảnh cung cấp một số ngữ cảnh cho chủ thể. Chú ý rằng, phần nền vẫn bị mờ nhưng không đến mức làm mất đi sự nổi bật của con mòng biển. Đó là việc đạt được sự cân bằng giữa việc không làm phân tâm khỏi chủ thể và cung cấp ngữ cảnh nền.
Tạo ra sự bận rộn, khám phá trong khung hình
Đây là sự đối lập với khái niệm đơn giản và tối giản. Có những lúc cần chụp những bức ảnh với nhiều thứ đang xảy ra trong khung hình.
Khung hình đầy những nhân vật và hoạt động khác nhau. Trong trường hợp này, mắt có thể đảo quanh khung hình và nhận ra tất cả các chi tiết nhỏ như những bông hoa, các chi tiết của tòa nhà, và nhiều người đang đi bộ, rời khỏi một tòa nhà, hoặc kiểm tra điện thoại bên ngoài một quán rượu. Không có một chủ thể chính nào.
Không phải là sự đơn giản thì luôn tốt hơn sự phức tạp hay ngược lại. Tất cả phụ thuộc vào những gì bạn đang cố gắng đạt được với một bức ảnh cụ thể.
Dùng các tầng trong khung hình (layers in the frame)
Một cách rất hiệu quả để thêm cảm giác chiều sâu cho một bức ảnh là chụp một cảnh vật có các tầng yếu tố ở khoảng cách khác nhau từ điểm quan sát của bạn. Những tầng này có thể dẫn mắt đi qua cảnh vật từ tiền cảnh (foreground), qua khoảng cách trung bình (middle distance) đến hậu cảnh (background).
Trong bức ảnh này, cây cầu đóng vai trò là điểm nhấn ở tiền cảnh. Các tòa nhà dọc theo kênh đào tạo thành lớp tiếp theo ở khoảng cách trung bình. Những tòa nhà này dẫn người xem qua hình ảnh hướng về các yếu tố xa hơn. Cuối cùng, tháp chuông từ một nhà thờ xa xuất hiện từ phía sau các tòa nhà khác ở hậu cảnh.
Thêm yếu tố con người (human interest)
Yếu tố con người xuất hiện có thể làm cho bức ảnh trở nên hấp dẫn, sinh động hơn cũng như thêm cảm giác về tỷ lệ.
Cây cầu cũ ở Châu âu là một địa điểm chụp ảnh rất hấp dẫn, khá đẹp ngay cả khi không có yếu tố con người, nhưng tác giả nghĩ rằng nhân vật đơn độc làm cho bức ảnh này trở nên đặc biệt. Người này thêm sự sống động cho cảnh quan cũng như mang lại cảm giác về tỷ lệ cho môi trường xung quanh.
Chờ đợi khoảnh khắc quyết định (decisive moment)
Đôi khi, việc nắm bắt “khoảnh khắc quyết định” có thể là một trường hợp đứng đúng chỗ vào đúng thời điểm.
Hình trên, tác giả chụp cây cầu và dãy nhà ẩn hiện vào một buổi sáng mù sương. Địa điểm chụp bức ảnh này đã đẹp rồi, nhưng, chính người đàn ông đi xe đạp qua cầu đã làm cho bức ảnh này trở nên đặc biệt.
Thực sự, khoảnh khắc quyết định xảy ra đôi khi do tình cờ hay có thể nói là yếu tố may mắn.
Hình này, tác giả đã sẵn sàng thiết lập máy ảnh để chụp phòng trà cũ trong Công viên. Khi đang chờ đợi, một cặp đôi trẻ đã vào khung hình và nói lời tạm biệt với một nụ hôn nhẹ nhàng trước cửa phòng trà. Kiên nhẫn và may mắn đều đóng vai trò trong việc nắm bắt “khoảnh khắc quyết định” trong bức ảnh của bạn.
