Trong bài viết này, chúng ta sẽ xem xét lý do tại sao hình ảnh bị mờ và thảo luận một số phương pháp chụp ảnh sắc nét. Hầu hết các kỹ thuật này áp dụng cho cả ảnh và video. Nó cũng không phụ thuộc vào việc bạn chụp ảnh bằng điện thoại hay máy ảnh DSLR, mirrorless cao cấp.
Máy ảnh bị rung
Trước hết, hãy bắt đầu bằng việc hiểu cách một chiếc máy ảnh hoạt động khi bạn nhấn nút chụp. Màn trập mở ra trong khoảng thời gian được thiết lập bởi tốc độ màn trập và ánh sáng rơi vào cảm biến máy ảnh trong thời gian này được ghi lại dưới dạng hình ảnh. Nếu tốc độ màn trập đủ chậm, nó sẽ ghi lại ánh sáng trong khoảng thời gian dài hơn và cùng với đó là sự di chuyển của ánh sáng (trong trường hợp này là sự phản xạ của ánh sáng từ đối tượng).
Nếu trong khoảng thời gian khi màn trập mở để chụp, máy ảnh bị di chuyển hoặc rung dù chỉ một lượng nhỏ thì sự di chuyển này sẽ được ghi lại và toàn bộ hình ảnh (bao gồm cả tiền cảnh và hậu cảnh) sẽ bị mờ, đặc biệt là ở các cạnh. Các điểm đơn lẻ sẽ biến thành các đường mờ trong ảnh.
Rung máy xảy ra ngay cả khi bạn cố gắng chụp ảnh cầm tay với đôi tay bị run (khi trời lạnh, sau khi uống cà phê…). Các rung động nhỏ trên ngón tay bạn cũng được truyền đến máy ảnh của bạn và cuối cùng là hình ảnh, dù chỉ là rung một chút.
Dùng tốc độ màn trập nhanh hơn.
Điều đầu tiên bạn nên thử là để tốc độ màn trập nhanh nhất có thể. Có thể trên 1/500 hoặc thậm chí 1/1000. Tốc độ màn trập càng nhanh thì chuyển động của máy ảnh, chuyển động của đổi tượng càng ít được ghi lại và hình ảnh sẽ càng sắc nét hơn.
Một tốc độ màn trập khá phổ biến mọi người hay sử dụng là 1/100 giây, tốc độ này thường được áp dụng khi chụp ảnh đời sống, đường phố…. Tốc độ này không thể áp dụng cho mọi trường hợp, nhưng là một tốc độ màn trập dễ làm quen.
Bật tính năng ổn định hình ảnh.
Hầu hết các ống kính và thậm chí thân máy ảnh hiện đại đều có tính năng ổn định hình ảnh tích hợp, rất phù hợp cho các cảnh chụp cầm tay.
Sử dụng chân máy (tripod)
Sử dụng chân máy là chắc chắn nhất để máy ảnh không bị rung. Nhưng ngay cả khi sử dụng chân máy, nếu bạn muốn giảm thiểu các rung động nhỏ nhất (đặc biệt lưu ý khi bạn đang chụp ảnh thiên văn), hãy kết hợp thêm những cách sau:
- Sử dụng điều khiển từ xa, hoặc sử dụng hẹn giờ để kích hoạt máy ảnh. Nhấn nút để chụp gây ra một rung động rất nhỏ có thể ảnh hưởng đến hình ảnh cuối cùng.
- Tắt tính năng ổn định trong thân máy (nếu máy ảnh hỗ trợ) hoặc ổn định ống kính (nếu ống kính hỗ trợ). Tính năng này không thể phát hiện xem máy ảnh đang cầm tay hay đặt trên chân máy, nên nó sẽ cố gắng điều chỉnh ống kính và tạo ra các rung động nhỏ ngay cả trên một chân máy vững chắc.
- Tháo dây đeo máy ảnh hoặc bất cứ thứ gì treo trên máy ảnh hoặc chân máy vì chúng có thể bị gió thổi và làm hỏng bức ảnh phơi sáng của bạn.
Lưu ý rằng chân máy phải được đặt trên bề mặt vững chắc. Ví dụ, nếu chân máy được đặt trên cầu không ổn định hoặc nơi có xe cộ đi qua thì mục đích của việc sử dụng chân máy có thể không hiệu quả.
Tập cách giữ máy ảnh đúng cách
Nếu tình huống không cho phép bạn sử dụng chân máy, bạn cũng có thể thử dựa vào tường hoặc một vật vững chắc để cân bằng và giữ thăng bằng. Dựa hoặc đặt tay lên một vật chắc chắn như ban công, ghế….
Cũng rất quan trọng để cầm máy ảnh đúng cách khi chụp:
- Cầm grip của máy ảnh bằng tay phải và nâng đỡ ống kính bằng tay trái.
- Khép khuỷu tay lại và dựa chúng chắc chắn vào thân mình để giảm rung động của tay.
- Đặt một chân hơi trước chân kia để giữ thăng bằng cơ thể.
- Ấn máy ảnh chắc chắn vào mặt để tăng cường độ ổn định.
Vật thể, đối tượng chuyển động trong lúc chụp
Nguyên nhân thứ hai gây ra hình ảnh mờ là đối tượng đang di chuyển khi bạn đang cố chụp. Lúc này, bạn sẽ thấy phần nền, các vật thể dứng yên sẽ rõ nét còn đối tượng chuyển động (hoặc các phần của đối tượng) sẽ bị mờ hoặc nhòe.
Sử dụng tốc độ màn trập nhanh hơn
Để giảm hiện tượng này, bạn có thể sử dụng tốc độ màn trập cao hơn hoặc thử chụp nhiều ảnh liên tiếp và chọn ra ảnh rõ nét nhất (thường là những ảnh ở giữa). Khi sử dụng tốc độ màn trập cao hơn, đặc biệt trong điều kiện ánh sáng yếu, bạn cần chú ý đến ISO vì ISO cao có thể gây ra nhiễu, làm giảm độ sắc nét.
Lỗi lấy nét
Đây là vấn đề gây khó chịu, đặc biệt là khi bạn chụp khoảnh khắc quan trọng. Bạn áp dụng tất cả các kỹ thuật để tránh ảnh mờ, nhưng cuối cùng lại lấy nét sai phần của bức ảnh. Đặc biệt khi bạn sử dụng ống kính nhanh (f/2.8, f/1.2, v.v.), nếu bạn lấy nét không chính xác, máy ảnh sẽ lấy nét vào mũi thay vì vào mắt. Độ sâu trường ảnh gần như rất mỏng ở các giá trị f-stop thấp.
Vấn đề này không dễ dàng phát hiện trong quá trình chụp vì màn hình của máy ảnh rất nhỏ và có độ phân giải thấp. Chỉ khi bạn mở ảnh trên màn hình máy tính, bạn mới nhận ra vấn đề.
Chụp nhiều ảnh cùng lúc
Để giảm thiểu vấn đề này, bạn có thể chụp nhiều ảnh với chế độ lấy nét tự động liên tục và thử di chuyển điểm lấy nét xung quanh rồi tái bố cục.
Chọn lấy nét ở trung tâm
Hãy nhớ rằng trên máy ảnh điểm lấy nét ở trung tâm thường là nhanh nhất và chính xác nhất.
Dùng ống kính hay filter chất lượng kém
Sử dụng ống kính và filter chất lượng cao sẽ cải thiện độ sắc nét của ảnh rất nhiều. Điều này cũng sẽ phụ thuộc vào ngân sách của bạn. Nên tập trung đầu tư vào một ống kính tốt hơn là vào máy ảnh, vì ống kính ảnh hưởng trự tiếp khi muốn chụp ảnh sắc nét.
Có nhiều đối tượng
Vấn đề này thường xảy ra nếu bạn đang chụp nhiều đối tượng và sử dụng một giá trị f thấp. Vì độ sâu trường ảnh rất nông nên tất cả các đối tượng (đôi mắt của đối tượng) sẽ không được lấy nét, đặc biệt nếu chúng không ở cùng khoảng cách song song với máy ảnh của bạn (tức là chúng ở trên các mặt phẳng tiêu cự khác nhau). Những người chụp ảnh cặp đôi và nhóm đặc biệt cần lưu ý điều này.
Sử dụng khẩu độ nhỏ hơn, tạo độ sâu trường ảnh dài hơn
Một giải pháp cho để chụp ảnh sắc nét cho nhóm bạn, nhiều đối tượng là sử dụng một giá trị f-stop cao để có độ sâu trường ảnh rộng hơn.
Do điều kiện không khí
Điều này có thể ít xảy ra ở Việt Nam. Chất lượng không khí khi chụp đóng vai trò quan trọng đến độ sắc nét của hình ảnh.
Bụi và hơi nước thường là nguyên nhân gây ra hình ảnh mờ, nhưng nhiệt độ cũng có ảnh hưởng. Khi mặt đất nóng lên, các sóng nhiệt hình thành do sự đối lưu không khí nóng bốc lên và không khí lạnh từ phía trên đi xuống. Sự di chuyển của không khí này làm biến dạng sóng ánh sáng, dẫn đến hình ảnh kém sắc nét hơn.
Đợi đến khi thời tiết, không khí trở nên tốt hơn.
Thật vậy, nếu bạn muốn chụp ảnh sắc nét từ xa, hãy cố gắng chụp khi bầu trời/khí quyển quang đãng. Cũng giống như các nhiếp ảnh gia thường chờ đợi ánh sáng tối ưu để chụp ảnh, việc chờ đợi điều kiện khí quyển tối ưu cũng quan trọng không kém.
Đi đến gần chủ thể hơn
Cách thứ hai là tiến gần hơn đến đối tượng của bạn, điều này sẽ giảm lượng khí quyển giữa máy ảnh và điểm lấy nét, giúp việc chụp ảnh sắc nét hơn.
Thay đổi kích thước ảnh
Nếu bạn đã từng thử crop, thu phóng ảnh trong quá trình hậu kỳ, bạn có thể nhận thấy hình ảnh trở nên mờ đi mặc dù ảnh gốc rất sắc nét. Điều này xảy ra vì khi cắt ảnh, chúng ta mất đi các điểm ảnh quý giá, và hình ảnh sau khi cắt có thể không đủ lớn để hiển thị sắc nét trên màn hình.
Đây cũng là vấn đề bạn sẽ gặp phải khi cố gắng phóng to khi chụp ảnh trên thiết bị di động có khả năng zoom quang học hạn chế (hoặc không có). Con chức năng zoom kỹ thuật số chỉ đơn giản là hiển thị ít điểm ảnh hơn trên cùng một màn hình, dẫn đến hình ảnh bị vỡ hạt nhiều hơn.
Sử dụng ống kính thu phóng (zoom lens)
Để giảm thiểu việc cắt, thu phóng ảnh khi hậu kỳ, hãy cố gắng sử dụng ống kính có tiêu cự thay đổi được (zoom lens).
Zoom bằng chân, lại gần hoặc lùi ra xa đối tượng
Một giải pháp rẻ hơn nhiều so với việc mua ống kính tiêu cự thay đổi là tiến gần, lùi xa hơn đối tượng của bạn, do đó ngăn chặn hoặc giảm thiểu khả năng phải cắt ảnh.
Sử dụng máy ảnh có độ phân giải cao hơn (cùng với ống kính rất sắc nét) cũng giúp giữ cho hình ảnh tương đối sắc nét nếu buộc phải thay đổi cỡ ảnh.
